Bezpieczeństwo potrzebuje nowego modelu finansowania. PFR na I Kongresie Finansowania Odporności, Bezpieczeństwa i Obronności
Polska stoi przed koniecznością stworzenia nowego systemu finansowania bezpieczeństwa, odporności i obronności, który będzie łączył środki publiczne z kapitałem prywatnym – taki wniosek wybrzmiał podczas debaty strategicznej „Finansowanie odporności, bezpieczeństwa i obronności kraju w aktualnej sytuacji geopolitycznej”, która odbyła się podczas I Kongresu Finansowania Odporności, Bezpieczeństwa i Obronności organizowanego przez Związek Banków Polskich.
Skala potrzeb inwestycyjnych w obszarach takich jak przemysł obronny, cyberbezpieczeństwo czy infrastruktura krytyczna znacząco przekracza możliwości finansowania wyłącznie ze środków publicznych. Dlatego konieczne jest uruchomienie dodatkowych źródeł kapitału, w szczególności kapitału prywatnego i instytucjonalnego, oraz stworzenie mechanizmów, które pozwolą go skutecznie angażować.
PFR jako katalizator prywatnych inwestycji
Kluczowym kierunkiem zmian jest przejście do modelu, w którym państwo działa jako katalizator kapitału prywatnego. W tym układzie naturalną rolą Polskiego Funduszu Rozwoju (PFR) jest integracja rynku i współtworzenie warunków do inwestowania.
„Każda złotówka zaangażowana przez PFR przyciąga wielokrotnie więcej prywatnego kapitału. Udowadniają to nasze inwestycje w fundusze venture capital, gdzie współpracujemy m.in. z Europejskim Fundusz Inwestycyjnym, NATO Innovation Fund czy BAE Systems” – podkreślił Mariusz Jaszczyk, wiceprezes PFR.
Dobrym przykładem jest program PFR DeepTech, który koncentruje się na strategicznych technologiach, takich jak AI, cyberbezpieczeństwo czy technologie kosmiczne. Z budżetu 300 mln zł ponad 60% środków zostało już zaalokowane, a zainteresowanie rynku znacząco przewyższa pierwotnie alokowany kapitał.
Ekosystem międzynarodowy i Innovate Poland
Istotnym elementem budowy nowego ekosystemu finansowania bezpieczeństwa są również inicjatywy międzynarodowe i krajowe platformy współinwestycyjne.
NATO Innovation Fund, pierwszy wielonarodowy fundusz venture capital o kapitalizacji 1 mld EUR, inwestuje w technologie dual-use, które mają zastosowanie zarówno cywilne, jak i obronne. Polska uczestniczy w tym funduszu, wzmacniając swoją obecność w globalnym ekosystemie innowacji. Dopełnieniem tych działań na rynku krajowym jest program IDA – w tym nadchodzący projekt IDA Bootcamp, do którego nabór trwa do 13 lipca.
Równolegle rozwijany jest w Polsce przełomowy program Innovate Poland, zapoczątkowany przez PFR, BGK i PZU.
„Jest to platforma, która ma zmobilizować kapitał prywatny oraz zachęcić inwestorów instytucjonalnych do wspólnego inwestowania z nami. Zakładamy, że program osiągnie kapitalizację na poziomie półtora miliarda euro, a znaczna część tych środków będzie realizowana bezpośrednio w sektorze obronnym i technologiach podwójnego zastosowania” – wyjaśnił wiceprezes PFR.
Systemowe podejście do finansowania bezpieczeństwa
Uczestnicy debaty podkreślali, że Polska nie potrzebuje jednego centralnego funduszu obronnego. Kluczowe jest stworzenie spójnego systemu finansowania, który łączy różne źródła kapitału i różne etapy rozwoju projektów.
„Wspólnie z Bankiem Gospodarstwa Krajowego, przy współudziale kapitału prywatnego i międzynarodowego, tworzymy komplementarny model finansowania obronności. BGK odpowiada za kredyty preferencyjne czy finansowanie infrastruktury. Z kolei PFR dostarcza kapitał podwyższonego ryzyka. Naszą rolą jest współpraca z innymi funduszami oraz wspieranie rozwoju ekosystemu private equity i venture capital” – wyjaśnił Mariusz Jaszczyk.
W praktyce oznacza to optymalny podział zadań na rynku: banki komercyjne mogą zasilać dojrzałe projekty produkcyjne i inwestycje infrastrukturalne, podczas gdy instytucje rozwoju oraz fundusze PE/VC powinny finansować innowacyjne przedsięwzięcia. Choć są one obarczone większym ryzykiem technologicznym, oferują jednocześnie najwyższy potencjał wzrostu.
„Rola PFR idealnie wpisuje się w nowoczesny model hybrydowy. Państwo nie musi znać się na wszystkich powstających technologiach. Dlatego łączymy środki publiczne z wyspecjalizowanymi funduszami prywatnymi, które wnoszą unikalne kompetencje i międzynarodową sieć kontaktów” – podkreślał wiceprezes PFR.
Zdaniem uczestników debaty kluczowe znaczenie dla powodzenia tego modelu będzie miało tworzenie instrumentów ograniczających ryzyko inwestycyjne. To właśnie obawy przed specyfiką sektora obronnego często powstrzymują banki i inwestorów prywatnych przed większym zaangażowaniem.
„Naszym zadaniem jako PFR jest redukcja początkowego ryzyka inwestycyjnego, co pozwala kapitałowi prywatnemu i sektorowi bankowemu wchodzić w strategiczne projekty szybciej, odważniej i na znacznie większą skalę” – zaznaczył Mariusz Jaszczyk.
Impuls rozwojowy dla gospodarki
Polska ma potencjał, by stać się regionalnym centrum rozwoju technologii bezpieczeństwa i obronności, wykorzystując swoją pozycję gospodarczą, kompetencje technologiczne oraz rosnące inwestycje w sektorze dual-use. W dłuższej perspektywie celem powinno być nie tylko zwiększenie bezpieczeństwa kraju, ale również rozwój własności intelektualnej, budowa silnych firm technologicznych i wzrost eksportu polskich rozwiązań.